Terug naar overzicht   Printervriendelijk versie

Robčrt Misset , de Volkskrant, 14 mei 2011

Volkskrant Magazine

Michaëlla Krajicek (22) was een tenniskampioen in spe. Maar de laatste twee jaar verschenen er meer berichten over haar privéleven dan over haar tennisprestaties. Ze had een omstreden relatie met haar fitnesscoach en zakte diepweg op de internationale tennisranglijst. Lang zweeg ze, maar nu de relatie ten einde is vertelt ze haar verhaal. ‘Ik wilde het leven beleven voor het voorbij is.’

De gehele familie Krajicek zit begin mei bij het tennistoernooi in Praag op de tribune als Michaëlla in de geboortestad van vader en coach Petr voor het eerst de kwartfinales bereikt. ‘Het is zo schattig om ook opa en oma te zien’, zegt ze. ‘Maar ik had juist in Praag nog geen wedstrijd gewonnen. Dit was wel een mooi moment.’ Zo vanzelfsprekend is die harmonie niet in een familie waar het tennis bindmiddel én splijtzwam is geweest. ‘De wonden zijn nu wel geheeld’, zegt Michaëlla (‘Misa’) Krajicek. Ze vertelt openhartig en dan weer gereserveerd over de afgelopen jaren, waarin de omstreden relatie met haar fitnesscoach Allistair McCaw tot een breuk met haar ouders leidde. ‘Het heeft pijn gedaan. Onze relatie is nooit geprezen. Maar deze man sloeg me niet of zo. Het probleem was dat ik in die periode met Allistair geen goede resultaten boekte op de tennisbaan. Daar zijn we allebei op afgerekend.’ Krajicek is geheel in het wit gekleed, een wit topje boven Een witte lange broek, het blonde haar in een knotje. Theedrinken is een ritueel voor de zeventien jaar jongere halfzus van Wimbledonkampioen Richard Krajicek, de zoon uit het turbulente huwelijk van Petr met Ludmila Bytel. Ze doet een lepel honing in het ene kopje thee, roert en schenkt het mengsel dan in een andere kop. Zo wisselen ook haar stemmingen, van een uitbundige lach tot een nerveuze giechel en een veelbetekenende stilte.
Ze heeft de scčne uit de zomer van 1996 al vaker beschreven. Haar vader Petr ziet thuis in Den Hoorn op televisie hoe zijn zoon Richard op Wimbledon een getraumatiseerde jeugd rechtvaardigt door de meest prestigieuze grandslamtitel te winnen. Richard heeft na de scheiding van zijn ouders eind jaren tachtig gebroken met zijn dominante vader, die hem met Mozart vergeleek. De 7-jarigeMisa speelt met haar Barbiepoppen en vraagt waar haar vader naar kijkt. ‘Ik wist dat het om tennis ging,maar ik kende die jongen op tv nauwelijks. Pas veel later realiseerde ik me hoe speciaal die dag ook voor mijn vader moet zijn geweest. Zijn zoon wint Wimbledon en hij mag er niet bij zijn. Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat Richard toch zijn beide ouders op het centercourt van Wimbledon had willen hebben om het hoogtepunt van zijn carričre te beleven.’
Moet jij die leegte bij je vader niet compenseren door eveneens Wimbledon te winnen?
‘In 2005 zou ik samen met Richard aan het gemengd dubbelspel op Wimbledon meedoen. De familie herenigd op Wimbledon, het zou voor mijn vader bijzonder zijn geweest. Helaas raakte ik geblesseerd en ging het niet door. Het is nu anders. Ik speel niet voor mijn vader, ik speel voor mezelf. ‘Maar ik weet wat ik moet doen om mijn vader werkelijk trots te maken. Ik gun het hem ook om dat met mij te beleven. Ik ben in 2007 in de buurt geweest met een plaats bij de beste acht op Wimbledon. Nu lijkt een grandslamtitel verder weg dan ooit en toch koester ik die droom. Mensen vinden dat vreemd als je 150ste op de wereldranglijst staat. Maar ik voel dat ik nog met de besten mee kan.’
We rijden in de auto van haar moeder Pavlina door het oude centrum van Praag naar de Cesky Lawn Tennis Klub Praha. Deze club is de uitvalsbasis geworden voor de in 1989 in Delft geboren Michaëlla. Als kind van twee culturen zit ze in een spagaat. ‘We zijn in de jaren negentig om financiële redenen teruggegaan naar Tsjechië. Ik had het moeilijk op school. Ik kon het Tsjechisch alleen verstaan. Het duurde een jaar voor ik de taalwerkelijk beheerste. Voor mijn vadermoet het confronterend zijn geweest. Maar ik was een kind van 9 jaar, ik kon zijn gevoelens niet duiden. ‘Ik had heimwee in Praag. Ik weet eigenlijk niet wat Nederland nog voor mijn broertje Petr jr. betekent. Hij was pas 6 toen we Nederland verlieten. Hij spreekt veel beter Tsjechisch dan Nederlands. Tsjechië ligt dichter bij zijn hart dan bij het mijne.’ Met een weemoedige glimlach: ‘Ik ben eigenlijk de enige Nederlander in de familie.’
Praag voelt dus niet als thuiskomen?
‘Hier proef je de historie. Als ik naar de tennisclub rij, kijk ik op de brug over de rivier onbewust één seconde over de hele stad uit. Praag is een van de mooiste steden ter wereld. Tsjechië zal ook altijd een deel van mijn leven bepalen. Ik heb een appartement in Praag. Maar thuis blijft voor mij Nederland. Ik tennis ook voor Nederland. Dat gevoel verandert niet, ook al ben ik er de laatste jaren zelden geweest.’
Petr Krajicek is voor Michaëlla een andere vader geweest dan voor Richard. Ze zegt haar vader ook niet te herkennen in het beeld dat Richard in zijn autobiografie Harde ballen van hem schetst. ‘Mijn vader is altijd streng voor me geweest op de tennisbaan, maar nooit zo extreem als met Richard. Ik kan me alles herinneren, misschien heeft hij tien keer overdreven. Mijn vader is milder en wijzer geworden.’ Toch dreigde de familiegeschiedenis zich te herhalen. In 2008 kreeg Misa een verhouding met de Zuid-Afrikaan Allistair McCaw die door iedereen werd veroordeeld. Haar ouders weigerden hem te accepteren. Ook bij de tennisbond (KNLTB) werd McCaw als een bedreiging voor haar carričre beschouwd. Ze woonden vooral in Florida, waar Krajicek trainde op de befaamde academie van kampioenenmaker Nick Bollettieri.
Was Amerika ook een vlucht?
‘Nee, geen vlucht in de zin dat ik mijn koffers pakte en niemand vertelde dat ik naar Florida ging. Ik zocht er wel de rust die ik in Nederland en Tsjechië even niet kon vinden. In eerste instantie ging ik voor het tennis naar Amerika. Ten onrechte is het beeld geschetst dat Allistair me meenam naar Amerika om me weg te houden van de familie.’
Maar het was wel zo prettig om met hem te leven zonder dat je ouders over je schouder meekeken.
‘In Amerika kon ik mezelf ontwikkelen, dat is het positiefste van die twee jaar geweest. Ik was 19, 20 jaar; ieder kind verlangt naar het moment dat het zijn eigen keuzen kan maken. Ik wilde aan mezelf denken. Zelfstandig kleine, maar ook grote beslissingen kunnen nemen.’
Je vader was aanvankelijk bang dat je in het vrouwentennis een lesbische relatie zou krijgen.
‘Het was een andere periode in mijn leven. Mijn vader riep dat wel, maar ik wist ook dat hij altijd van me zou blijven houden. Ik had mijn haar kort geknipt en ik was bevriend met lesbische tennissters.’
Had jij die gevoelens ook?> ‘Nee, maar ik accepteerde ze uiteraard bij mijn vriendinnen. Het was blijkbaar een schok voor mijn vader, terwijl hij juist wilde dat ik kort haar had. Had ik er geen last van op de tennisbaan.’
Stel dat je wel met een vriendin was thuisgekomen. ‘Dat zou niet gebeurd zijn. Al denk ik nog steeds dat mijn vader het op den duur zou accepteren. Maar het is aan mij om te voelen of te kiezen.’
En dan kom je met een jongen thuis, deugt hij ook niet. ‘Ik nam tot die tijd echt weinig jongens mee naar huis. Mijn vader deed er nooit zo moeilijk over, zolang het maar niet ten koste ging van mijn tennis. Bij Allistair was het in dubbel opzicht gecompliceerd. Aanvankelijk was hij alleen mijn fitnesscoach. Hij had huwelijksproblemen en we reisden samen. We werden vrienden en na zijn scheiding werd het meer. Het gebeurde gewoon, het was niet gepland.’
Je vader was woedend. ‘Hij was niet boos vanwege mijn relatie met een coach, met een man die al getrouwd was geweest en vijftien jaar ouder was dan ik. Het belangrijkste voor hem was dat ik niet goed speelde en dan kwam die relatie er nog eens bij. Je weet hoe hij is. Voor mijn vader is tennis echt…
Heilig. ‘Heilig, alles. Dat zal altijd zo blijven. De situatie was anders gelopen als ik in die periode beter had getennist. Na Roland Garros in mei 2008,waar ik al in de eerste ronde verloor, uitte mijn vader zijn ongenoegen in enkele interviews. Toen vertelde hij ook over mijn relatie met Allistair. Voor mij was het teleurstellend, ik had hem namelijk pas in Parijs ingelicht. ‘Het was nog zo pril. Ik zei tegen mijn vader: ‘Het blijft onder ons.’ Ik had het niemand anders verteld. Typisch mijn vader, ik verlies en bij hem komt de stoom uit zijn oren. In die emotie vertelt hij dingen die je niet met de hele wereld moet delen. En het lag al zo gevoelig.’
Je relatie met Allistair stond meteen onder druk. ‘Het was anders dan het in de media werd beschreven. Wij waren elkaar nog aan het ontdekken, terwijl mijn vader er al een stempel op drukte.’
Je moeder vond het nog erger dan je vader. ‘Ze had een bepaald beeld voor ogen en Allistair viel niet in die categorie. Hij was niet haar ideale schoonzoon. Ook dat maakte het niet eenvoudig voor mij.’
Maar zij viel toch zelf ook voor een oudere man? Ze is ruim twintig jaar jonger dan je vader. ‘Dat argument heb ik één of twee keer gebruikt. Mijn moeder heeft een goed hart, maar hoe ze zich soms uit... Hoe moet ik het uitleggen? Ze zegt iets op een volgens mij verkeerde manier waardoor het slecht overkomt. Ze vond Allistair niet de geschikte man voor mij en ze was onwrikbaar in die mening.’
Dat mag je toch zelf bepalen? ‘Ik was 19 jaar, je laat je ouders toch niet je partner kiezen? In de tweeënhalf jaar die ik samen met Allistair ben geweest, heb ik het vooral moeilijk gehad met mijn moeder. Van mijn vader wist ik dat hij vooral naar mijn ranking keek en op die manier een verband legde met Allistair. Mijn moeder accepteerde hem simpelweg niet.’
Je voelde je onbegrepen. ‘Wat ik mijn ouders vooral kwalijk nam, was dat er niet met ze te praten viel. Mijn moeder zei alleen maar nee. Bijna drie jaar lang: nee. Ik heb een andere kant van haar gezien, een kant die me deed schrikken. Ik had niet kunnen voorzien dat ze zo extreem zou reageren. Mijn moeder is niet gemakkelijk te pleasen. Het is niet zo dat ik er kapot van ben geweest. Maar er zaten dagen tussen dat ik alleen maar huilde. Dat ik me wanhopig afvroeg hoe ik mijn ouders kon overtuigen.’
Je moeder viel van haar voetstuk. ‘Als kind verwacht je dat je door je moeder wordt beschermd, dat je voor alles bij haar terecht kunt. Maar helaas niet in dit geval. Ik kon brieven schrijven, e-mails sturen, bellen om het nog eens uit te leggen; het maakte geen enkele indruk op haar. Mijn moeder had bepaald hoe de ideale man er voor mij uit zou zien. Allistair voldeed niet aan haar criteria. Het had niet mogen gebeuren. Je moet als ouders durven vertrouwen op je opvoeding en hopen dat je kind de juiste keuze maakt. Dit was mijn keuze en ik koos voor mijn geluk.’
Dat kon alleen door jezelf los te maken van je ouders? ‘Begin vorig jaar, na de Australian Open, heb ik de relatie met mijn ouders verbroken. Ik had genoeg van hun kritiek. Ik kon er ook niet tegen dat het tennis werd gebruikt als voornaamste argument tegen mijn relatie met Allistair. In mails, in onze gesprekken, telkens zeiden ze: ‘Kijk nou, het gaat niet goed in het tennis sinds je met Allistair bent.’ Ze vergaten dat ik een ander mens was geworden. Ik was niet meer het meisje van vroeger op wie je dezelfde trainingsmethoden kon toepassen. ‘Het was vervelend dat mijn ouders hun onvrede in de pers uitten. We hadden het kunnen uitpraten, maar daar hadden ze geen behoefte aan. Het kwam er natuurlijk op neer dat ze geen controlemeer over me hadden. Ze waren bang dat het mis met me zou gaan. Maar ik ben geen probleemkind. Ik drink niet, ik rook niet, ik ga nooit uit. Ik heb in die periode met Allistair juist harder gewerkt dan daarvoor.’
Je was ook volgens Manon Bollegraf, de coach van het Fedcup Team (waarin de beste tennissters landenwedstrijden spelen), in de ban van een man, zoals De Telegraaf kopte. ‘Ze beweerde iets over wat ze via via had gehoord, terwijl Allistair en ik officieel nog geen relatie hadden. Dat doe je niet als coach. Ze is nota bene mijn mentor geweest toen ik als jonge speelster in de WTA Tour de wereld rondreisde. Bollegraf had een voorbeeld moeten zijn, maar dat was ze dus niet. Ik vond het onprofessioneel en ik heb vervolgens twee jaar niet voor Nederland gespeeld. Vanuit zijn machtspositie bij de tennisbondwilde technisch directeur Rohan Goetzke niet de kant kiezen van een speelster, hoewel hij dat wel had kunnen doen. ‘Ik begrijp niet waarom Rohan zo halsstarrig achter Bollegraf blijft staan, terwijl hij tegenover mij heeft toegegeven dat Manon een fout heeft gemaakt. Goetzke heeft me wel zo ver gekregen dat ik dit jaar mijn rentree heb gemaakt in de Nederlandse ploeg. Ik wilde aanvankelijk niet dat Bollegraf bij mijn partijen als coach op de bank zou zitten. Dat verzoek heeft Rohan afgewezen. Hij heeft het me dus niet gemakkelijk gemaakt. ‘Ik denk nog steeds dat er een betere captain zou kunnen zijn dan Bollegraf. De klik is er niet, er is toch iets kapot gemaakt. Je merkt het ook in de groep als een van de speelsters niet achter de captain staat. Ik vind het raar dat er niets is veranderd in de begeleiding van het Nederlandse team. Er zijn andere coaches beschikbaar die een betere band hebben met de speelsters dan Bollegraf.’
Je kwam ook niet meer bij Richard. ‘Ook dat lag gecompliceerd. Sinds Richard het contact met mijn vader heeft hersteld, zijn ze close met elkaar. Ik wilde niet dat Richard tussen mij en mijn vader zou komen te staan. Ik wist natuurlijk dat hij veel met Richard over deze situatie sprak. Hij moedigde Richard ook aan om met mij te praten over Allistair. Ik wilde opmijn beurt niet tussen mijn vader en Richard komen. ‘Ik heb Richard daarom uitgelegd dat het beter was om minder contact te hebben. Het was niet slecht bedoeld, we hadden ook geen ruzie. Ik wilde voorkomen dat Richard moest kiezen tussen mij en zijn vader. Richard heeft daarna afstand gehouden, daar ben ik hem dankbaar voor. Nu staat hij er weer voor open als ik zijn hulp nodig heb. Als het even kan, ga ik voor het grasseizoen met hem trainen.’
Je was altijd het halfzusje van de Wimbledonkampioen, de dochter van die omstreden vader. Had je de relatie met McCaw ook nodig om jezelf te ontdekken? ‘Ja natuurlijk, ik ben volwassener en sterker geworden. Pas na Wimbledon in 2010 werd het contact met mijn ouders hersteld. We leden allemaal onder deze situatie. Het was nog steeds niet ideaal. Ik zei tegen mijn ouders: ‘Ik ben al twee jaar bij deze man, niet twee dagen of twee weken. Het zou fijn zijn als jullie een stap naar voren maken en niet telkens een stap achteruit als ik met hem binnenkom.’ ‘Allistair heeft er altijd open voor gestaan. Hij moedigde me juist aan om mijn ouders op te zoeken in Praag. Maar ik had geen enkele reden om dat te doen. Ik zou alleen te horen krijgen dat ik een slechte keuze had gemaakt. Ik dacht: bekijk het maar. Wat moet ik in Praag als jullie mijn relatie niet accepteren? ‘Voor mijn broertje Petr jr. vond ik het een pijnlijke situatie. Mijn moeder had tegen hem gezegd dat ik de familie had verlaten. Hij was volop aan het puberen en stond dicht bij mijn ouders. Hij begreep het niet. Ik moest hem uitleggen dat ik niet naar Amerika was gevlucht, zoals iedereen zei. Ik heb hem ook verteld waarom ik de familie een tijd heb gemeden.’
Eind vorig jaar verbrak je de relatie met Allistair. Toen mocht je zeker wel thuiskomen? ‘Het is heel zielig, maar mijn moeder was inderdaad blij. We vieren Kerstmis altijd bij mijn oma, even buiten Praag. Maar ik had het net uitgemaakt met Allistair, ik wilde op mezelf zijn. Ik had verdriet en mijn moeder juichte dat mijn relatie over was. Ik was niet verrast door die houding, maar ik vond het wel triest. Haar argumenten om onze relatie af te wijzen, klopten niet. ‘Mijn ouders zijn niet de reden geweest waarom ik mijn relatie met Allistair heb beëindigd. Het had ook niet met mijn tennis te maken. Er speelden enkele dingen tussen ons die ik voor me wil houden. Maar ik geef toe dat het niet gemakkelijk is geweest. Ik heb me telkens moeten verantwoorden. Ik voelde altijd de druk van buitenaf. Het is niet prettig je te moeten verdedigen vanwege je eerste, echte liefde. Ik vind het oneerlijk hoe er door de buitenwereld tegenaan is geschopt.’
Als je met Allistair aan je zijde de halve finales op Wimbledon had bereikt, zou iedereen je relatie hebben bejubeld. ‘Ik weet bijna honderd procent zeker van wel. Nu voelden we de druk dat het niet goed liep met mijn tennis. We konden die neerwaartse spiraal niet ombuigen. Er was ook al zo veel over ons gezegd dat het misschien niet meer mogelijk was.’
Feit is dat je met Allistair als coach ruim twee jaar hebt stilgestaan. In 2007 bereikte je de kwartfinales op Wimbledon en was je nummer 30 van de wereld. Nu sta je ver buiten de top honderd. ‘Maar Allistair is nooit mijn tenniscoach geweest. Hij speelde geen rol op de tennisbaan, dat hebben we altijd gescheiden gehouden. Natuurlijk vertelde Allistair me niet hoe ik een forehand moest slaan, zoals mijn broer Richard dat deed als we samen trainden. Hij werkte slechts aan mijn fysieke conditie en onder zijn leiding was ik fitter dan ooit. ‘Mijn spel heeft wel geleden onder de breuk met mijn ouders. Ik heb twee jaar matig gepresteerd. Onbewust nam ik die problemen toch mee naar de baan, dan dwaalden mijn gedachten af. Het is ook niet eenvoudig om de juiste coach te vinden. Mijn vader voelt me toch het beste aan. Hij begeleidt me nu bij de kwalificatietoernooien op Roland Garros en Wimbledon. Maar mijn vader wordt volgend jaar 70, hij wil niet overal meer mee naartoe.’
Verlang je naar een leven dat niet onder een vergrootglas wordt gelegd? ‘Ik heb nooit spijt van gehad van die relatie. Ik heb mijn hart gevolgd en dat voelde goed. Als ik iets heb geleerd van Allistair is het dat er een leven buiten de baan is. Hij heeft mijn ogen geopend. Ik ben zelfstandig geworden, ik kan nu voor mezelf zorgen. Vroeger werd alles voor me geregeld, ik hoefde bijvoorbeeld nooit voor mezelf te koken. Nu kon ik ook voor een ander zorgen. ‘Het ging niet ten koste van het tennis, zoals mijn vader dacht. Ik wilde het leven beleven voor het voorbij is. Het gaf me rust en voldoening. Ik ben niet als mijn vader. Tennis is niet alles voor me. Ik houd van die sport, ik wil nog zeker zeven, acht jaar spelen. Maar als ik nu zou moeten stoppen met tennis, heb ik er vrede mee. En dat is voor mij een bevrijdende gedachte.’